Selamlar reis, geçmiş olsun bu dert, aslında bahsettiğin olay oldukça net bir tablo: Hidrojen kırışması (hydrogen embrittlement). Elindeki işaretler tam ona bakıyor – özellikle ‘birkaç mm uzağından, termal bölgeden’ başlaması ve gecikmeli açılması hidrojene işaret ediyor, o yüzden şüphe çok güçlü.
İşin özü şu: Hidrojen atomu o kadar küçük ki demirin kristal yapısına difüzyonla sızabiliyor. Kaynak sırasında elektrot kaplamasındaki nem, yağlı/kirli yüzey ya da atmosferdeki hidrojenden bu atomlar erime banyosuna giriyor, soğurken de gran sınırlarına, inklüzyonlara ve gerilme yoğunlaştığı yerlere gömülüyor. İçerde birike birike metal atomları arasındaki bağlanmayı zayıflatıyor, malzeme kendine görünmeyen mikro çatlaklar açıyor. Yüksek mukavemetli çelikler (özellikle sertleşmeye eğilimli olanlar) buna çok açıktır çünkü martenzit benzeri sert yapı hidrojene ikram tabağı gibi.
Pratikte yapman gerekenler, sırayla:
– Kaynağı ‘low hydrogen’ (düşük hidrogen) sınıfı elektrot/wire ile yapmak, E7018 gibi rutubetten korumalı kaplamalar. Elektrotları fırında 150-250°C’de kurutup soğumadan kullanmak şart, nemi en büyük kaynaksın.
– Preheat (ön ısıtma): malzeme kalınlığı ve karbon eşdeğeri neyse o doğrultusunda kaynak bölgesini 100-200°C civarında ısıtarak başlatmak. Sıcak atomların kaçmasına fırsat verir, soğuma hızını da düşürür, martenzit oluşumunu engeller.
– PWHT dediğimiz kaynak sonrası gerilimi alma ısı işlemi: yaklaşık 600°C civarında tutarak iç gerilmeleri ve hapsolmuş hidrojeni atmak. En etkili kesin çözümdür.
– Kaynak sonrası ‘baking’: 150°C civarında birkaç saat tutarak geri kaçan hidjeni uzaklaştırmak, gecikmeli çatlamayı önler.
– Hidrojen ortamında çalışacaksa malzeme seçimini değiştir: austenitik paslanmaz çelik (304/316) gibi hidrojene dirençli alternatifler ya da mukavemeti biraz düşürüp tokluğu artıran sınıflar.
Kaynak prosedürünü (WPS) buna göre güncelle, preheat+PWHT ikilisini asla atlama. Malzeme numunesi alıp gerekirse spektrometri ve sertlik testiyle gerçekten hidrojenden mi yoksa başka bir kusurdan mı olduğunu teyit etmeni öneririm. Umarım işini görür, sorarsın devamında.
"Garaj:"
"– Model: 2016 BMW 320i ED (N13B16)"
"– Güç: 150 HP / 250 Nm (Orijinal Stok)"
"– Kilometre: 78.500 km"